کاربردهای پنبه نسوز ، خطرهای آن و راه های جلوگیری

پنبه نسوز

کاربردهای پنبه نسوز ، خطرهای آن و راه های جلوگیری

کاربردهای پنبه نسوز ، خطرهای آن و راه های جلوگیری که در ادامه با کاربردها و دیگر موارد آن آشنا خواهید شد. 

پنبه نسوز چیست و چه کاربردهایی دارد

آزبست یا پنبه نسوز یا پنبه کوهی ( به انگلیسی : Asbestos ) که در علم زمین شناسی به کانی نامهربان مشهور است، در اصل یک کانی سیلیکاتی حاصل از ماگما و در واقع نوعی سنگ آذرین درونی است. (زیرا سنگ آذرین هستند ریز بلور اند) و بطور کلی اسم گروهی از ترکیب های معدنی منیزیم و سیلسیم است که بیش تر در طبیعت به صورت الیاف معدنی و سنگ یافت می شود.

رایج‌ترین کاربرد‌های پنبه نسوز

کاربردهای پنبه نسوز و استفاده از محصولات حاوی آزبست به تعداد زیادی کارخانه کشیده شده است، هرچند اغلب محصولات می‌توانند به عنوان مصالح ساختمانی یا مواد اتوموبیل سازی طبقه بندی شوند، اما تعدادی از آن‌ها عمومیت دارند. فهرست زیر شامل برخی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای آزبست است:

قطعات خودروسازی :

یکی از رایج‌ترین کاربردهای آزبست، ساخت قطعات کوچک و کاربردی اتومبیل‌هاست. پنبه نسوز عامل افزایش مقاوت لنت‌های ترمز، صفحه کلاج، آستر کاپوت، واشر و سوپاپ‌ها در برابر سایش است.

کاشی و عایق‌بندی :

در کف پوش کردن کف، سقف و پشت بام‌ها عمدتا از آزبست استفاده می‌شود. چسب استفاده شده برای کاشی‌های کف نیز منبع تماس با هوای آلوده بوده است. مثال معروف از سقف‌های دارای پنبه نسوز در ایران، پوشش‌های ایرانیت است که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

سیمان‌سازی :

سیمان حاوی پنبه نسوز به دلیل وجود الیاف سبک و ایجاد مقاومت زیاد در مصالح ساختمانی استفاده می‌شود. ویژگی عایق بندی و مقاومت زیاد در برابر حرارت و گرما باعث شد یک ماده‌ی مطلوب برای اضافه کردن به سیمان باشد.

صنایع پارچه‌ای :

پنبه نسوز به خاطر مقاومت بالا در برابر حرارت و عناصر خورنده در تولید منسوجات و پوشاک استفاده می‌شود. تعدادی از رایج‌ترین منسوجات شامل پتو‌ها، لباس‌های آتش نشانی و تولید نخ است.

کاربرد‌ پنبه نسوز در ساختمان

  • عایق اسکلت بندی فولادی ساختمان‌ها (سفید) ماده چسبنده (آبی)
  • صفحات صاف سیمانی (سفید- قهوه ای)
  • صفحات موجدار سیمانی (سفید)
  • لوله‌ها و قطعات مرتبط
  • انواع کاشی‌های آکوستیک (عمدتا قهوه‌ای)
  • مواد عایق بندی حرارتی

سایر کاربردها

  • ساخت بیشتر مواد نسوز مانند لباس‌های نسوز
  • ساخت کاغذ‌های آزبستی برای پوشش لوله‌های الکتریکی
  • نوعی ماده پر کننده در آسفالت یا رنگ‌ آمیزی
  • پوشش لوله‌ها در کشتی‌ها

استفاده از پنبه نسوز چه مضراتی دارد؟

علاوه بر کاربرد پنبه نسوز در صنعت های مختلف معایبی هم دارد ،همانطور که گفتیم این ماده قابلیت این را دارد که به ذرات بسیار ریز تبدیل شوند و از طریق هوا وارد شش ها شوند زمانی که وارد شش می شوند باعث بروز تحریک در آن ها می شوند و باعث ابتلا به بیماری های استنشاقی و آسیب به دستگاه تنفسی و ریه ها می شود  مانند :

آزبستوز:

این بیماری از راه استنشاق طولانی مدت آزبست به وجود می آید.

سرطان ریه:

نوعی از بیماری است که عمل شاخص آن رشد کنترل نشده سلول در بافت ریه است.

مزوتلیوما:

این بیماری از نوع سرطان های نادر و وخیم است. و کسانی  بیشتر مبتلا به این بیماری می شوند که در طولانی مدت در معرض استنشاق پنبه نسوز قرار گرفته اند

سرطان حنجره:

این بیماری در دهان ،لب، بینی، سینوس ها، حنجره و گلو بروز می یابند.

نکات ایمنی

آزبست ها یا همان پنبه نسوز زمانی که شکننده و ترد باشد بیشترین آسیب را می رسانند و همین باعث می شود مدت زمان زیادی در هوا باقی بمانند . سالیانه هزاران نفر در اثر استنشاق و مواجهه با این ماده  جان خود را از دست می دهند لذا راه هایی است که با آگاهی از آن  می تواند از خطرات بکاهد .

اگر کار شما طوری است که در معرض این ماده هستید باید از وسایل محافظتی و پوشش های مخصوص استفاده کنید و باید به این نکات توجه کنید که ذرات این ماده به هیچ عنوان  با چشم دیده نمی شوند و بدون بو هستند پس باید کاملا آگاه و هوشیار باشید و اطرافیان خود را از این موضوع آگاه کنید به این نکته توجه داشته باشید که قبل از رفتن به منزل حتما دوش بگیرید.

سیگار کشیدن در محلی که این ذرات وجود دارند خطر ابتلا به بیماری ها را تا ۳۰ درصد افزایش می دهد.

در آخر باید گفت که بهترین راه مقابله با اثرات پر خطر آن حذف کامل و جایگزین کردن مواد دیگر است از سری مواد جایگزینی که می توان استفاده کرد الیاف طبیعی هستند مانند: الیاف نارگیل، الیاف سیسال، تفاله نیشکر، کتان، رامی، شاه دانه، کنف، کاه، چوب و…

چه میزان از پنبه نسوز در سرتاسر جهان استفاده می‌شود؟

در حالی‌که در جهان غرب دیگر از پنبه نسوز استفاده نمی‌شود، کشور‌هایی از قبیل هند و چین هنوز سالانه صد‌ها هزاران تن از این ماده را در تولید محصولات مختلف استفاده می‌کنند. بعضی اوقات به ناچار محصولات دارای آزبست با کشتی به کشور‌های غرب حمل می‌شوند و فقط به دلیل اینکه قدغن شده است، تمام پنبه‌های نسوز پیش از این استفاده شده، فورا از میان برداشته نمی‌شود. 

جهت دانلود کامل مقاله (word) روی دانلود کلیک کنید.

135 بازدید